رخ در رخ

شانزدهمين دوره مسابقات بين المللي فجر به ميزباني اروميه برگزار شد. 247 شطرنجباز از 14 كشور در مسابقات شركت كردند. مسابقات در سطح نسبتاً خوبي برگزار شد هرچند كه با توجه به مبلغ جايزه و امكانات موجود مي توانست بهتر از اين هم انجام شود. دعوت رسمي از چند استاد بزرگ سرشناس رونق ويژه اي به مسابقات مي بخشيد. به هر حال رقابتها به صورت فشرده در 11 دور برگزار شد و اولين استاد بزرگ كشورمان در يك نمايش دلپذير در كلاس يك استاد بزرگ قدرتمند ظاهر شد و با 9.5 امتياز جام قهرماني را در خانه نگه داشت. احسان قائم مقامي كه شماره 2 جدول را در اختيار داشت 8 پيروزي و 3 تساوي به دست آورد و عملكردي معادل 2596 داشت.
پس از قائم مقامي قطاري از بازيكنان خارجي قرار گرفتند. گريگوريان از ارمنستان با 9 امتياز دوم شد، ماگالاشويلي و شاناوا از گرجستان، مالانيوك از اوكراين، پانتسوليا (بازيكن شماره يك جدول) بازهم از گرجستان و ميروميان از چك با 8.5 امتياز سوم تا هفتم شدند.
از نكات جالب توجه اين دوره درخشش حامد موسويان جوان خوشفكر گيلاني بود كه در پايان دور نهم به حد نصاب استاد بزرگي دست يافت. البته حامد كه تا دور نهم بسيار عالي ظاهر شده بود گويا كار خود را پايان يافته مي ديد و دو بازي آخر را به حريفان واگذار كرد.
آرش اكبري نيا ديگر بازيكن جوان كشورمان نيز بازي هاي خوبي انجام داد و به حد نصاب استادي رسيد.
بازي مرتضي محجوب و صادق محمودي در دور ششم كه با پيروزي محجوب همراه بود اما به علت مشاجره لفظي دوبازيكن به حكم سرداور هر دو بازنده اعلام شدند، از نكات حاشيه اي مسابقات بود.
همچنين اولين دوره مسابقات بين المللي فجر بانوان نيز همزمان با مسابقات مردان و البته در 9 دور برگزار شد كه در آن زنان گرجي و ارمني اجازه خود نمايي به ملي پوشان ما ندادند.
باتسياشويلي و ترلادزه از گرجستان به همراه گوليان و آندرياسيان از ارمنستان با 7 امتياز اول تا چهارم شدند. بهترين بازيكن ما پوركاشيان بود كه با 6.5 امتياز در رده هفتم قرار گرفت.
رده بندي نهايي مردان
رده بندي نهايي زنان

درپایان مسابقات قهرمانی تیمی آسیا طی مطالبی به بررسی موقعیت تیم ملی شطرنج ایران در قاره کهن پرداختیم. چندی پیش رييس فدراسيون شطرنج ایران در مصاحبه ای با خبرگزاری ایرنا به وضعیت شطرنج ایران پرداخته بود و در محافل شطرنج بازتاب های مختلفی داشت. بخش هایی از مصاحبه که در خصوص موقعیت شطرنج ایران در آسیا است را نقل می کنیم.
محمدابراهيم مداحي روز يكشنبه در گفت و گو با خبرنگار ايرنا افزود: شطرنج رشته هيجان برانگيزي نيست و تنها كمك‌كننده هاي آن كميته ملي المپيك و سازمان تربيت بدني هستندكه درسال جاري ، ‪ ۲۰۰‬ميليون تومان كميته و كمتر از اين مبلغ سازمان به شطرنج بودجه اختصاص داده‌اند.
وي گفت:گره‌كاردرجاي ديگري است،بودجه سازمان در بخش عمراني در سالهاي اخير رشد خوبي داشته،امابودجه جاري همچنان درگير ماده‌ها و تبصره‌هاي قانون بودجه‌است كه همين اما واگرها مانع مشخص بودن بودجه و در نتيجه برنامه‌ريزي براي پيشرفت امور است.
مداحي تاكيد كرد كه در تمامي رشته‌ها، ارزيابي‌ها براساس فعاليت در سه بعد قهرماني،همگاني و زيرساخت فني است كه در شطرنج درقسمت سوم ازهمه موفق تر بوديم و جايگاه كشورمان را از نهم آسيا در سال ‪ ۸۳‬به ششم آسيا در سال ‪ ۸۵‬رسانديم و امسال بين جايگاه چهارم و پنجم درنوسان هستيم.
اين جايگاه براساس تعداد استادان بزرگ،بين‌المللي، فيده هر كشور، امار مربيان و داوران آن و حضور در رقابتهاي مختلف به كشورها داده مي‌شود.
دربخش قهرماني، تقريبا سومي آسيا برايمان تثبت شده، در دوحه و ماكائو اين امر را اثبات كرديم، بايد براي كسب مقام دوم اسيا تلاش كرد.
از نظر آسيب شناسي، مدال آوري زماني ماندگار است كه با جايگاه هم‌طراز شود و مدال و قدرت هم رديف باشند، بايد تلاش كرد از نظر پتانسيل و جايگاه در آسيا هم به سطح سوم برسيم.
رييس فدراسيون شطرنج، “توجه به مدال آوري” را آفت پشتوانه‌سازي دانست و گفت: مدال‌ها در ارزيابي فدراسيون‌ها نمره زيادي دارند و مديران ورزشي يا بايد خيلي لايق و يا خيلي ايثارگرباشند كه همزمان به پشتوانه‌سازي هم برسند و يااينكه به فكر پشتوانه‌سازي باشند.
مداحي افزود: اگر در برخي از رشته‌ها چند چهره شاخص را حذف كنيم، عملا كم مي‌آورند ولازم است كه با پديده شوم “سايه افكني” مقابله شود.
وي گفت: در هررشته چند بازيكن كه پديده سايه افكني دارند باعث مي‌شوند كه ساير بازيكنان تحت سايه و حاشيه آنان باشند كه اين امر يكي از معضلات ورزش كشور است.
در شطرنج هم اين امر وجود دارد به خاطر همين به دنبال تشكيل تيم ملي‌ب يا تيم اميد و تشكيل سازمان تيم‌هاي ملي هستيم تا با پشتوانه‌سازي ، فردا دچار فقر چهره نشويم.

سرانجام مسابقات بزرگ کوراس 2008 در ویک آن زی هلند شب گذشته به خط پایان رسید. در جدول اصلی لئون آرونیان و مگنوس کارلسن دو فوق ستاره جوان شطرنج جهان با 8 امتیاز بالاتر از مدعیانی همچون آناند، کرامنیک و توپالوف در صدر ایستادند. به خاطر داشته باشید که کارلسن تنها 17سال دارد! البته در این میان آرونیان از امتیاز شکنی بهتری برخوردار بود و به عنوان قهرمان مسابقات معرفی شد. آناند و رجبوف نیز با 7.5 امتیاز سوم و چهارم شدند، لکو و ایوانچوک با 7 و کرامنیک و آدامز با 6.5 امتیاز در رده های بعدی ایستادند. توپالوف به همراه پولگار و محمدیاروف با 6 امتیاز جایگاهی بهتر از نهم تا یازدهم به دست نیاوردند. الیانوف، گلفاند و وان ولی نیز سه بازیکن انتهای جدول بودند. جالب آنکه ایوانچوک تنها بازیکن بدون باخت جدول بود. او یک بار طعم شیرین پیروزی را چشید و 12 بار دست حریفان را به نشانه تقسیم امتیاز فشرد.
در رقابت های امسال که تقریباً تمامی بزرگان شطرنج جهان را گرد هم آورده بود، شاهد نبردهای جالبی بودیم. از جمله دیدار کرامنیک و توپالوف که دو بازیکن بدون دست دادن مرسوم بازی خود را شروع کردند. این بازی با پیروزی توپالوف همراه بود. نبرد کرامنیک و آناند در دور آخر هم جذابیت های خاص خود را داشت و در نهایت مساوی شد.

کارلسن – آرونیان در دور چهارم در یک نبرد دیدنی امتیاز بازی را تقسیم کردند

روبرت جیمز فیشر اسطوره شطرنج جهان در سن 64 سالگی در ریکیاویک همان جایی که 36 سال پیش تاج قهرمانی شطرنج جهان را از اسپاسکی ربود، برای همیشه آرام گرفت.
فیشر در سال 1943 در شیکاگو آمریکا متولد شد، در 14 سالگی به مقام قهرمانی آمریکا رسید و یک سال بعد عنوان جوان ترین استاد بزرگ شطرنج جهان را از آن خود ساخت.
در سال 1972 برای بازی در فینال قهرمانی جهان انتخاب شد و مقابل دارنده عنوان قهرمانی جهان یعنی بوریس اسپاسکی از شوروری قرار گرفت. نبرد فیشر – اسپاسکی که با توجه به شرایط سیاسی حاکم بر جهان در اوج جنگ سرد میان آمریکا و شوروی برگزار می شد لقب مسابقه قرن را به خود گرفت. در آن رویارویی فیشر پیروزی خیره کنده ای مقابل اسپاسکی به دست آورد و بعد از جنگ جهانی دوم برای اولین برار تاج قهرمانی را از مردان شوروی ربود.
اما فیشر که زندگی نا آرامی داشت دیگر در هیچ مسابقه ای حاضر نشد و سه سال بعد عنوان قهرمانی را بدون انجام مسابقه به کارپف واگذار کرد.
سرانجام در سال 1992 حاضر شد در مسابقه انتقامی مقابل اسپاسکی قرار گیرد. در حالی که دو شطرنجیاز سال ها از دوران اوج فاصله گرفته بودند در یوگسلاوی به مصاف هم رفتند و فیشر آن رویارویی را برد. بازی در یوگسلاوی که در شرایط تحریم به سر می برد باعث شد دولت آمریکا فیشر را محکوم کند. بعد ار آن فیشر بار دیگر به زندگی پنهانی روی آورد. از جمله مدتی را در ژاپن سپری کرد و 3 سال پیش با پذیرش تابعیت ایسلند در این کشور اقامت گزید.
سرانجام زندگی پر رمز و راز فیشر در 17 ژانویه 2008 در بیمارستانی در ایسلند به پایان رسید و شطرنج دوستان سراسر جهان را در اندوه از دست دادن اسطوره ای بی نظیر فروبرد.

فیشر - اسپاسکی در مسابقه قرن

در این مطلب به بررسی وضعیت و جایگاه تیم ملی بانوان ایران در آسیا می پردازیم. ابتدا نگاهی داشته باشیم به تاریخچه حضور تیم ملی ایران در رقابتهای تیمی قهرمانی آسیا.
اولین دوره مسابقات تیمی زنان آسیا در سال 1995 همزمان با یازدهمین دوره مسابقات مردان به میزبانی سنگاپور برگزار شد. 12 تیم در آن رقابت ها حضور داشتند و ایران با ترکیب پیمانی، نوابی، جعفری و پریدر مقام هفتم را کسب کرد. چین، ویتنام، قزاقستان اول تا سوم شدند.
دومین دوره رقابت ها در شنیانگ چین در سال 1999به انجام رسید که ایران غایب بود و درمیان 6 تیم، چین 1، چین 2و هند اول تا سوم شدند.
چهار سال بعد در جودپور هند 12 تیم آسیایی با هم به رقابت برخاستند که چین، ویتنام، هند 1 ،هند 2، هند 3 و قزاقستان اول تا ششم شدند و ایران (پورکاشیان، پریدر، ماهینی، همتی زاده) در جایگاه هفتم ایستاد. با توجه به اینکه سه تیم از هند در رقابت ها حضور داشت و هر سه بالاتر از ما قرار گرفتند، رتبه حقیقی ایران را باید پنجم در نظر گرفت.
شهر اصفهان در سال 2005 میزبان چهارمین دوره مسابقات قهرمانی زنان آسیا بود. تنها دو کشور خارجی نماینده های خود را عازم اصفهان کرده بودند تا در کنار دو تیم از ایران بازی ها را به صور دوره ای رفت و برگشت برگزار کنند. در نهایت ویتنام در غیاب چین قهرمان شد، هند دوم شد ، ایران ب (نوابی، ماهینی، حجازی پور، حکیمی فرد) بالاتر از تیم اصلی بر سکوی سوم ایستاد و ایران الف (پریدر، پورکاشیان، قادرپور، تاجیک) چهارم شد.
سرانجام در مسابقات اخیر که پنجمین دوره بازی ها بود، چین و هند، ویتنام به ترتیب اول تا سوم شدند و ایران در جایگاه چهارم آسیا قرار گرفت.
اما بد نیست مروری هم به نتایج تیم ملی بانوان کشورمان در سه المپیاد اخیر بیندازیم.
در المپیاد 2006 تورین، 103 تیم در گروه بانوان شرکت داشتند که ایران (پورکاشیان، پریدر، قادرپور، نوابی) رتبه بیست و هفتم جهان را کسب کرد. در میان تیم های آسیایی چین سوم، هند 12، ویتنام 15 وفیلیپین 26 ام شدند. به این ترتیب ایران پنجمین تیم برتر آسیا لقب گرفت.
در المپیاد 2004 کالویا 87 تیم حضور داشتند که در میان آسیایی ها چین قهرمان شد، هند 9، ویتنام 21، ازبکستان 32، قزاقستان 33 و ایران (با ترکیب پریدر، پورکاشیان، نوابی و ماهینی) 34 ام شدند.
اما اوج درخشش یک تیم ورزشی از بانوان ایران باز می گردد به المپیاد 2002 در بلد اسلونی که 90 تیم حضور داشتند و ایران (پورکاشیان، پریدر، قادرپور و ماهینی) با درخشش بی نظیر رتبه بیست و یکم را کسب کرد. در آن سال ، چین اول، ویتنام 12، هند 19ام شدند. به عبارتی ایران چهارمین تیم برتر آسیا بود.
با مرور نتایج تیم ملی ایران در رقابتهای مذکور می توان نتیجه گرفت شطرنج زنان ایران نسبت به مردان از موقعیت بهتری برخوردار است و به جرات می توان گفت جایگاهی بین چهارم تا ششم آسیا را در اختیار دارد.

جام قهرمانی پنجمین دوره مسابقات تیمی قهرمانی زنان آسیا در دست بانوان چینی

در هفته ای که گذشت پانزدهمین دوره مسابقات قهرمانی تیمی مردان آسیا و پنجمین دوره مسابقات قهرمانی تیمی زنان آسیا در هند به انجام رسید و در میان 8 تیم شرکت کننده در هر گروه، تیم های ملی زنان و مردان ایران به ترتیب عنوان های چهارم و پنجم را به دست آوردند. اما به راستی جایگاه شطرنج ایران در آسیا کجاست؟ در این مطلب به بررسی موقعیت تیم ملی مردان ایران درآسیا می پردازیم و در مطلب بعدی وضعیت تیم ملی شطرنج زنان ایران را بررسی می کنیم. از تمام شطرنجبازان و کارشناسان نیز دعوت می کنیم در این مباحث شرکت کنند و با ارسال نظرات خود چه در بخش نظرات و چه به صورت email (به آدرس زير)، در ارزیابی تیم های ملی ایران و ارائه راهکار برای کسب نتایج بهتر در آینده نقش موثری داشته باشند.
در مسابقات اخیر تیم ملی ما در حالی به مقام پنجم رسید که چندین تیم مطرح آسیایی غایب بوند. فیلیپین با سابقه 6 بار قهرمانی در آسیا، قراقستان قهرمان سال 93 بازی ها، اندونزی، استرالیا (که عضو کنفدراسیون شطرنج آسیا است)، بنگلادش، سنگاپور و … که به دلایل مختلف در رقابتها شرکت نکردند. با این احتساب نمی توان رتبه واقعی ایران را پنجم آسیا دانست. کما اینکه در دوره قبل که از تیم های مدعی تنها هند و ویتنام حضور داشتند و ایران بر سکوی سوم اسیا ایستاد نیز هیچگاه نمی توانستیم ادعا کنیم سومین تیم برتر آسیا بودیم.
ممکن است گفته شود در مسابقات اخیر تیم ما با تمام قوا شرکت نکرده بود، و بازیکنانی چون الشن مرادی، امیر باقری و سید جواد علوی غایب بودند. اما باید پذیرفت بازیکنان حاضر (به غیر از نصری) همگی تجربه حضور در تیم ملی و بازی المپیاد های شطرنج و رقابت های آسیای را داشتند و از طرف دیگر، سایر تیم ها نیز با تمام قوا به هند نیامده بوند. به طور مثال قاسمجانوف در تیم ازبکستان حضور نداشت و حتی در تیم میزبان ازآناند که بگذریم هاریکریشنا غایب بزرگ بود.
شاید برای ارزیابی دقیق تر موقعیت کشورمان در سطح آسیا بهتر باشد به آخرین دوره المپیاد جهانی سری بزنیم. جایی که معمولاً تمام تیم های جهان با حداکثر قدرت گردهم می آیند تا بزرگترین رویداد تیمی شطرنج جهان را رقم بزنند. در المپیاد 2006 تورین که تیم ملی ایران حضور تسبتاً موفقی داشت، در نهایت در جایگاه چهل و نهم جهان قرار گرفت. از میان تیم های آسیایی چین که دیگر از تیم های طراز اول جهان محسوب می شود، مقام بی نظیر دوم را کسب کرد، ازبکستان سیزدهم، استرالیا بیست و نهم، هند سی ام (با وجود آناند!)، ویتنام سی و نهم، اندونزی چهلم، فیلیپین چهل و چهارم و ایران چهل و نهم شدند. یعنی تیم ایران در میان آسیایی ها هشتم شد.
معیار مناسب دیگری برای ارزیابی قدرت کشورها در شطرنج جهان رده بندی بر اساس میانگین ریتینگ 10 شطرنجباز برتر هر کشور است که مدتی است فیده همزمان با ارائه ریتینگ بین المللی شطرنجبازان، این لیست را نیز منتشر می کند. مطابق آخرین فهرست منتشر شده مربوط به ژانویه 2008، ایران در میان 143 کشور در رده 51 قرا دارد و در میان تیم های آسیایی پس از چین، هند، قزاقستان، ازبکستان، میانمار (که البته این یکی داستانی جدا دارد)، فیلیین و ویتنام هشتم است. (همان رتبه ای که در المپیاد میان تیم های آسیایی کسب کردیم!) استرالیا، اندونزی، بنگلادش، ترکمنستان، سنگاپور و … پس از ایران در رده های بعدی قرار دارند.
بنابراین همانطور که نباید منکرپیشرفت شطرنج ایران در سال های اخیر و کسب چندین عنوان استاد بزرگی و استادی توسط شطرنجبازان خوب کشور باشیم، نباید چشم را بر واقعیت ببنديم و باید پذیرفت برای رسیدن به جمع 3 تیم برتر آسیا راه دراز و دشواری پیش رو داریم.
آدرس email:
s.saloor{at}yahoo{dot}com

مردان چین بر بام شطرنج آسیا - عکس از سایت رسمی مسابقات

دور ششم: شکست مردان و تساوی با ارزش زنان
در دور ششم پانزدهمین دوره مسابقات تیمی قهرمانی مردان آسیا، تیم ملی کشورمان دیدار حساس خود مقابل ازبکستان را با نتیجه 2.5 بر 1.5 واگذار کرد و امیدهای ما برای کسب عنوان چهارم کم رنگ شد. در این دیدار احسان قائم مقامی با تیمور گاریف (2557) مساوی کرد، مرتضی دربان در غیاب محجوب به آنتون فیلیپوف (2502) باخت، شجاعت قانع سعیدعلی یولداچف (2526) را برد و امین نصری بازی را به مارات جومایف (2527) واگذار کرد. با این نتیجه ازبکستان و ایران هر دو 6 امتیازی شدند اما ازبک ها با توجه به امتیاز شکنی بهتر بالاتر از ایران در رده چهارم قرار گرفتند. در بازی های دیگر چین 3.5 بر 0.5 هند آبی را برد و تاحدود زیادی عنوان قهرمانی خود رامسجل کرد چراکه آنها دور آخر به مصاف تیم قعرنشین سری لانکا می روند. هند قرمز با همین نتیجه افغانستان را شکست داد و سری لانکا 4 بر صفر مغلوب ویتنام شد.
در دور ششم پنجمين دوره مسابقات تیمی قهرمانی زنان آسيا، تیم ملی ایران مقابل تیم قدرتمند ویتتام مساوی کرد تا ضمن حفظ رده چهارم نیم نگاهی هم به مدال برنزداشته باشد. در دیدار ایران و ویتنام آتوسا پورکاشیان روی میز یک نگوین (2346) را شکست داد، شادی پریدر با لی کیو (2302) مساوی کرد و شیرین نوابی به هوآنگ (2265) باخت. با این نتیجه ویتنام با 7 و ایران با 6 امتیاز در رده های سوم و چهارم قرار گرفتند. ویتنام در دور آخر با هند قرمز بازی دارد و ایران به مصاف ازبکستان می رود.
اما بازی سرنوشت ساز چین و هند قرمز 2.5 بر 0.5 به سود چین خاتمه یافت و چینی ها یک دور مانده به پایان راه عنوان قهرمانی را جشن گرفتند. هند سبز 3 بر صفر سری لانکا را برد و ازبکستان با هند آبی مساوی کرد.

دور هفتم (آخر): چین قهرمان مردان و زنان
سرانجام مسابقات با قهرمانی چینی ها در هر دو گروه به پایان رسید. در گروه مردان امروز تیم ملی ایران پس از مدتها بدون احسان قائم مقامی به مصاف هند قرمز رفت. محجوب روی میز یک با مهره سیاه مغلوب ساسیکیران (2677) شد، مرتضی دربان با گانگولی (2579) مساوی کرد، شجاعت قانع به گوپال (2528) باخت و امین نصری گوپتا (2495) را شکست داد. در نتیجه ایران 2.5 بر 1.5 دیدار را واگذار کرد تا با 6 امتیاز حاصل از 3 پیروزی و 4 باخت پیاپی در رده پنجم آسیا قرار بگیرد.
اما چین 3.5 بر 0.5 افغانستان را شکست داد تا هم امتیاز با هند و به لطف امتیاز شکنی بهتر جام قهرمانی را به خانه ببرد. هند دوم شد، ویتنام در جای سوم قرار گرفت و ازبکستان چهارم شد. پس از ایران هند آبی ششم شد و افغانستان و سری لانکا نیز در قعر جدول قرار گرفتند.
در گروه دختران تیم ما مقابل ازبکستان در حالی مساوی کرد که در صورت پیروزی، مدال برنز آسیا نصیبش می شد. در این دیدار پورکاشیان مساوی کرد، قادرپور پیروز شد و نوابی باخت. به این ترتیب ایران با 7 امتیاز به خاطر امتیاز شکنی پس از با ویتنام در جای چهارم قرار گرفت. چین با اقتدار کامل و 14 امتیاز اول شد و هند با 12 امتیاز بر سکوی دوم ایستاد. هند آبی، ازبکستان، هند قرمز و سری لانکا (تیمی که حتی نیم امتیاز هم به دست نیاورد!) در رده های پنجم تا هشتم قرار گرفتند.
در مجموع تیم ملی مردان ایران در رقابتهای پانزدهمین دوره متوسط ظاهر شد و نتوانست جایگاه خوبی کسب کند. اما تیم ملی بانوان نتایج نسبتاً خوبی گرفت و اگر اندکی بخت بابچه های ما یار بود می توانستند مدال برنز مسابقات راکسب کنند.
در رده بندی میزها قائم مقامی و نصری مدال برنز میزهای 1 و 4 مردان و پورکاشیان، پریدر و قادرپور مدال های برنز میزهای 1 تا 3 زنان را کسب کردند.

دور چهارم: فرصتی که از دست رفت
در گروه مردان تیم ملی ایران مقابل ویتنام با نتیجه نزدیک 2.5 بر 1.5 شکست خورد. قائم مقامی، قانع و نصری مساوی کردند و محجوب روی میز دو بازی را واگذار کرد. در صورتی که ایران می توانست ویتنام را ببرد و یا حتی مساوی کند علاوه بر اینکه در صدر جدول باقی می مانند شانس کسب عنوان سوم هم تا حدود زیادی به دست می آورد. در دیگر بازی ها نبرد دو تیم مدعی چین و هند قرمز 2 بر 2 مساوی شد، هند آبی 3.5 بر 0.5 سری لانکا را برد و ازبکستان 4 بر صفر افغانستان را مغلوب کرد.
در گروه بانوان ایران مقابل هند آبی (تیم دوم هند) 1.5 بر 1.5 مساوی کرد. پورکاشیان برد، پریدر مساوی کرد و نوابی بازی را واگذار کرد. هند قرمز، چین و ویتنام با نتایج مشابه 3 بر صفر به ترتیب سری لانکا ازبکستان و هند سبز را شکست دادند.

دور پنجم: دومین شکست ایران
تیم ملی مردان ایران در دور پنجم مقابل تیم قدرتمند چین قرار گرفت. روی میز یک احسان قائم مقامی با مهره سیاه مقابل وانگ (2698) مساوی کرد. روی میز دو نیز مرتضی محجوب نیم امتیاز با ارزش از بوجیانگزی (2691) گرفت اما مرتضی دربان و شجاعت قانع مغلوب حریفان شدند و نتیجه در مجموع 3 بر 1 به سود چین تمام شد. در بازی های دیگر افغانستان 3 بر 1 سریلانکا را برد، ویتنام 2.5 بر 1.5 هند آبی را شکست داد و هند قرمز با همین نتیجه بر ازبکستان غلبه کرد.
تا پایان دور پنجم چین و هند قرمز با 8 امتیاز رقابت نزدیکی بر سر تصاحب جام قهرمانی دارند، ویتنام با 7 امتیاز دوم است و ایران با 6 امتیاز حاصل از 3 پیروزی و 2 باخت در رده چهارم قرار دارد. بچه های ما یک بازی حساس مقابل ازبکستان در پیش دارند. در صورتی که ازبکستان را ببرند یا با این تیم مساوی کنند (امری که از عهده بازیکنان ما بر می آید) بدون توجه به نتیجه مقابل هند می توانند عنوان با ارزش چهارم را برای خود نگه دارند.
در گروه زنان ایران مقابل هند قرمز (تیم اول هند) 2 بر 1 شکست خورد. آتوسا پورکاشیان و شادی پریدر به ترتیب مقابل هاریکا(2455) و مهوتا (2409) مساوی کردند اما شایسته قادر پور از قهرمان جوانان آسیا شکست خورد. در دیگر بازی ها هند آبی و ویتنام مساوی کردند، هند سبز 2 بر 1 ازبکستان را برد و چین 3 بر 0 سری لانکا را شکست داد.
در این گروه نیز چین و هند با 10 امتیاز برای عنوان قهرمانی می جنگند، ویتنام با 6 امتیاز دوم است و ایران با 5 امتیاز در رده چهارم قرار دارد. همچون گروه مردان، بازی ایران با ازبکستان سرنوشت تیم چهارم را مشخص می کند.

پانزدهمین دوره مسابقات شطرنج قهرمانی تیمی آسیا، همچون دوره گذشته با استقبال خوبی روبرو نشد. 8 تیم از 7 کشور آسیایی تیم های ملی خود را عزم شهر ویزاگ در ساحل شرقی هندوستان کردند تا در آغازین روزهای سال 2008 میلادی مسابقات آسیایی 2007 را برگزار کنند!
در گروه مردان هندوستان با دو تیم به نام های هند قرمز و هند آبی، به همراه تیم های ملی ایران، چین، ازبکستان، ویتنام، سریلانکا و افغانستان حضوردارند. در گروه زنان افغانستان تیمی ندارد و به جای آنها تیم سوم هند به نام هند سبز شرکت کرده است. به این ترتیب در هر دو گروه 8 تیم با هم رقابت می کنند. مسابقات به صورت دوره برگزار میشود و امتیاز تیمی برای رده بندی منظور می شود.

دور اول: باخت عجیب شجاعت
تیم ملی مردان با ترکیب قائم مقامی، محجوب، دربان و قانع در حالی مقابل افغانستان قرار گرفت که همگان پیروزی 4 بر صفر ایران را پیشبینی می کردند. اما روی میز 4 شجاعت قانع بازی را به حریف بدون ریتینگ خود واگذار کرد تا نتیجه 3 بر 1 به نفع ایران شود. در دیگر بازی ها، دو تیم هند امتیارات را تقسیم کردند، ازبکستان 4 بر صفر سریلانکا را برد و ویتنام 2 امتیاز با ارزش از چین گرفت.
در گروه زنان تیم ایران با ترکیب پورکاشیان، پریدر و قادرپور 3 بر صفر سریلانکا را شکست داد. هند قرمز و چین به ترتیب مقابل هند سبز و هند آبی 3 بر صفر پیروز شدند و ویتنام و ازبکستان مساوی کردند.

دور دوم: پیروزی خوب پسران
بچه های ایران مقابل استقلالی های(!) هند به پیروزی دلچسب 3 بر 1 دست بافتند. احسان با نیلوپتال مساوی کرد، مرتضی محجوب دیپان را برد، مرتضی دربان مقابل روهیت به تساوی دست یافت و شجاعت با غلبه بر آرون تا حدودی باخت دور قبل را جبران کرد.
در بازی های دیگر چین و هند قرمز 4 بر صفر افغانستان و سریلانکا را بردند و ویتنام 3 بر 1 ویتنام را شکست داد.
در گروه زنان تیم ملی ایران 2.5 بر 0.5 مقابل تیم قدرتمند چین شکست خورد. نیم امتیاز ما را شادی پریدر مقابل هوآنگ کسب کرد. پورکاشیان و پریدر مغلوب حریفان خود شدند.
هند قرمز و ویتنام سه بر صفر و ازبکستان و سریلانکا را بردند و هند آبی 2 بر 1 هند سبز را شکست داد.

دور سوم: ایران به تنهایی در صدر
به حکم شماره تیم ملی ایران در دور سوم مقابل سریلانکا قرار گرفت. مرتضی دربان و امین نصری که اولین بازی خود را انجام می داد خیلی سریع مقابل حریفان به مراتب ضعیف تر مساوی کردند! اما قائم مقامی و محجوب بردند تا ایران سومین برد 3 بر 1 را کسب کند و با 6 امتیاز از 3 پیروزی به تنهایی در صدر جدول قرار بگیرد.
چین 3.5 بر 0.5 ازبکستان را برد و هند قرمز 3 بر 1 ویتنام را شکست داد تا با 5 امتیاز در رده دوم قرار بگبرند. افغانستان نیز 1.5 امتیاز از هند آبی گرفت. حبیب الله همان بازیکنی که قانع را برده بود باز هم پیروز شد!
در گروه دختران ایران 2 بر 1 تیم سوم هند را مغلوب کرد. پریدر که در غیاب پورکاشیان به میز یک رفته یود پیروز شد و قادرپور و نوابی مساوی کردند.
دیگر نتایج: هند قرمز 2.5 – هند آبی 0.5، ویتنام 0.5 – چین 2.5، ازبکستان 3 سریلانکا 0

پانزدهمین دوره مسابقات شطرنج قهرمانی تیمی آسیا از سيزدهم دی در هند آغاز می شود و تیم های ملی ایران با ترکیب قائم مقامی،محجوب،نصری، قانع و دربان در گروه پسران و در پورکاشيان، پریدر، قادرپور و نوابی در گروه دختران به مصاف حريفان آسيايی می روند. در اینجا مروری داریم بر نتایج تیم ملی مردان ایران در دوره های گذشته مسابقات قهرمانی تيمی آسيا.
اولین حضور ایران باز می گردد به نهمین دوره مسابقات که در سال 1991 در پنانگ مالزی برگزار شد. تیم ملی ایران که پس از بازگشایی فدراسیون شطرنج حضور قابل قبولی در المپیاد 1990 داشت، با دو تغییر عازم پنانگ شد. عفتیان و صفر زاده جایگزین کهیایی و ماموری شدند تا به همراه هرندی، مومنی، خاکپور و آریانژاد برای اولین بار حضور در مسابقات تیمی قهرمانی آسیا را تجربه کنند.
تیم ایران در آن رقابتها نتایج خوبی کسب نکرد و در نهایت با 19.5 امتیاز از 9 دور رقابت در میان 18 تیم دهم شد. شکست 4 بر صفر مقابل میانمار، 3 بر 1 مقابل یمن و و 3.5 بر 0.5 مقبل تیم دسته چندم هند از نتایج ضعیف تاریخ شطرنج ایران محسوب می شود. آن سال چین با 29 امتیاز قهرمان شد و فیلیپین و هند دوم و سوم شدند.
دو سال بعد تیم ایران با ترکیبی از جوان ها و با تجربه ها بار دیگر به مالزی و این بار پایتخت آن یعنی کوآلالامپور پای گذاشت. آریانژاد، ماموری و لنجانی در کنار سه جوان جویای نام اعتمادی، محبی و شفیعی تیم ملی ایران را تشکیل می داند. تیم ما با 2 روز تاخیر وارد کوآلالامپور شد تا امتیاز کامل دور اول را از دست بدهد و در دور دوم تنها 2 امتیاز از قرعه استراحت کسب کند. ایران در این مسابقات نیز موفق نبود و گرچه در دور آخر پیروزی 4 بر صفر شیرینی مقابل ژاپن کسب کرد اما در نهایت با 16.5 امتیاز در میان 19 تیم جایگاهی بهتر از سیزدهم کسب نکرد. تازه واردهای آسیایی حاکم مطلق مسابقات آن سال بودند. قزاقستان اول شد، ازبکستان بر سکوی دوم ایستاد و فیلیپین در جای سوم قرار گرفت.
در سال 1995 سنگاپور میزبان 20 تیم آسیایی بود. ایران این بار با نسل جدید شطرنجبازان خود عازم یازدهمین دوره رقابتها شد. قربانی، عطری، شفیعی، ملاحی و باقری اعضای تیمی را تشکیل می دادند که در نهایت با 19.5 امتیاز در مکان هشتم آسیا ایستاد. فیلیپین، چین و ازبکستان مقام های اول تا سوم را کسب کردند.
تیم های قاره کهن برای دوازدهمین دوره مسابقات 4 سال انتظار کشیدند. در سال 1999 شنیانگ چین پذیرای 16 تیم آسیایی بود. تیم ایران را قائم مقامی، قربانی، ملاحی، عباسی فر و شفیعی تشکیل می دادند که البته شفیعی به عنوان مربی در کنار تیم بود و چون ایران بازیکن ذخیره نداشت نام او به عنوان بازیکن ذخیره رد شده بود. در نهایت بچه های ما با 20.5 امتیاز نهم شدند. این بار ازبکستان در یک رقابت فشرده از قزاقستان پیشی گرفت و اول شد، قزاقستان به مدال نقره رسید و هند سوم شد. میزبان که با سه تیم در رقابتها حاضر شده بود توفیقی کسب نکرد و هر سه تیم چین پنجم تا هفتم شدند.
بچه های ایران در آن سال نتایج خوبی کسب کردند. از جمله در دور دوم در یک دیدار به یاد ماندنی موفق شدند قهرمان رقابتها یعنی ازبکستان را 2.5ر بر 1.5 مغلوب کنند. این تنها باخت ازبکها در رقابتها بود. پیروزی 3 بر 1 مقابل ویتنام نیز از دیگر نتایج خوب ما بود. با توجه به اینکه 3 تیم از چین در بازیها حاضر بودند و هر سه بالاتر از ما ایستادند، به نوعی ایران مقام هفتم آسیا را کسب کرد.
سیزدهمین دوره مسابقات در سال 2003 در جودپور هند برگزار شد و تنها 13 تیم از 11 کشور آسیایی در رقابتها شرکت کردند. ایران با ترکیب قائم مقامی، محجوب، قانع، دربان و روغنی به مصاف حریفان رفت و با 17.5 امتیاز بار دیگر نهم شد. چین که در کشور خود نتوانسته بود مقامی کسب کند، این بار طلا گرفت، تیم اول هند به مدال نقره رسید و تیم سوم ميزبان سوم شد. قزاقستان نیز درجای چهارم قرار گرفت ولی مدال برنز را به قزاقها دادند.
اما در سال 2005 کشورمان برای اولین بار میزبانی رقابتهای قهرمانی تیمی آسیا را بر عهده گرفت. به هیچ وجه از این رقابتها استقبال خوبی نشد و تنها 4 کشور خارجی تیم های خود را به اصفهان فرستادند تا در کنار 2 تیم از ایران رقابتها را به صورت دوره ای رفت و برگشت برگزار کنند. در پایان هند با 31.5 امتیاز اول شد، ویتنام با 29 امتیاز دوم شد و ایران آ با 26.5 امتياز به لطف عدم حضور ديگر تیم های مطرح آسيا به مدال برنز رسید. ایران ب، ترکمنستان و افغانستان در رده های بعدی ایستادند.

لیست ریتینگ بین المللی 2 روز زودتر از آغاز سال نو میلادی روی سایت فیده قرار گرفت. در اين فهرست 24 درجه افزایش برای ولادیمیر کرامنیک و 2 درجه کاهش ریتینگ آناند باعث شد هر دو در عدد 2799 برابر شودن و کرامنیک با توجه به تعداد بازی بیشتر صدر جدول را تصاحب کند. جالب آنکه دو رقیب دیرینه در اواخر سال 2008 بر سر تصاحب عنوان قهرمانی جهان پشت میز مبارزه خواهند نشست. از زمان وداع کاسپاروف با شطرنج حرفه ای هیچ سلطان مطلقی برای ریتینگ بین المللی پیدا نشده است. اول توپالوف، زمانی کرامنیک ، بعد آناند و حالا کرامنیک و آناند مدام پرچم صدرنشینی را دست به دست می کنند.
در فهرست جدید توپالوف با ریتینگ 2780 سوم است. موروزویچ (2765)، سویدلر (2763)، محمدیاروف (2760)، شیروف (2755)، لکو (2753)، ایوانچوک (2751) و آرونیان (2739) رده های بعدی را در اختیار دارند. همچنین صعود کارلسن و کاریاکین، دو نوجوان 17 ساله (و باز هم دو “کا” دیگر!) به رده های 14 و 15 از نکته های جالب توجه این رده بندی است.
فهرست 100 بازیکن برتر جهان

در جمع شطرنجبازان خودمان، احسان قائم مقامی گرچه 2 درجه کاهش ریتینگ داشته، اما با 2589 همچنان فاصله قابل توجهی با بقیه دارد. الشن مرادی (2506)، مرتضی محجوب (2504)، امیر باقری (2496)، سید جواد علوی (2461)، شجاعت قانع (2442)، همایون توفیقی (2408)، محسن شعرباف (2407)، مرتضی دربان(2400) و امیر ملاحی (2397) در رده های دوم تا دهم قرار دارند.
فهرست 100 بازیکن برتر ایران

سری سوم عکسهای قديمی شطرنج در گالری قرار گرفت. برای مشهاده اینجا کليک کنيد.

پیش از آغاز مسابقات جام جهانی شطرنج، در سایت اسکای نیوز مصاحبه ای از استاد بزرگ احسان قائم مقامی درج شده بوده بود که در آن احسان قول کسب مدال طلای جام جهانی را داده بود. در خبر تهیه شده مربوط به حذف قائم مقامی از مسابقات جام جهانی نیز به این نقل قول اشاره شده بود.
استاد بزرگ ارزشمند کشورمان در مصاحبه با سایت هیئت شطرنج خراسان رضوی این ادعا را تکذیب کرده بود که متاسفانانه تکذیبیه ایشان از چشم ما پنهان مانده بود. خوب بود استاد بزرگ در تماس با سایت رخ در رخ این مساله را متذکر می شد تا همان زمان تکذبیه ایشان درج می گردید. متن پرسش پاسخ احسان قائم مقامی در خصوص مصاحبه منتشر شده از وی در سایت اسکای نیوز یه شرح زیر است:
پاشانجاتی (مدیر سایت هیت شطرنج خراسان رضوی): استاد قائم مقامی شما درمصاحبه با ایسکانیوز قول قهرمانی جهان را داده اید ؟
استادبزرگ قائم مقامی : نه ، من هرگز قول قهرمانی جهان را نداده ام و خبرنگار ایسکانیوز در انعکاس مصاحبه من دچار اشتباه شده است . من درمصاحبه تلفنی به آن خبرنگار گفتم چون سطح مسابقات بالا است وبسیار سخت است وبا توجه به اینکه من در4 دوره گذشته نیز دراین مسابقات حضورداشته ام وبا آگاهی کاملی که از سطح این مسابقات دارم نمی توان قول قهرمانی جهان را داد ،حتی کاسپاروف هم اگر بود نمی توانست این قول رابدهد .خوب چه شده که شما این سئوال را از من پرسیدید ؟
پاشانجاتی: چون استاد قائم مقامی من شب گذشته دربرخی سایتهای تخصصی شطرنج ایران دیدم که این خبر درج گردیده است وبرخی اظهار نظرها درمورد این مطلب انجام شده بود ؟
استادبزرگ قائم مقامی : خوب من این را به فال نیک می گیرم ولی شما از قول من بگوئید من هرگز چنین مطلبی ،مبنی براینکه درمسابقات قهرمانی جهان به مقام اول دست می یابم نزده ام ولی من تمام سعی خودرا خواهم نمود تا دراین مسابقات به موفقیت برسم .
و درمورد دوراول این مسابقات وحریف دوراولم به عقیده کارشناسان شانس من وایشان برای صعود به دور بعد 50 به 50 است ،البته برخی حتی 45 درصد به من و55 درصد به ایشان وبرخی بالعکس شانس می دهند.

توضیح در مورد بخش نظرات
از تمام دوستانی که در نظرات خود را در خصوص مطالب سایت رخ در رخ ارسال می کنند کمال تشکر را داریم. لازم به ذکر است نظرات دریافتی پس از تایید توسط مدیریت سایت منتشر می شود. سیاست رخ در رخ انتشار تمامی نظرات ارسالی است مگر اینکه با اصول آشکار اخلاقی در تضاد باشند. بدون شک ارسال نظرات مایه دلگرمی و مشوق ما در ادامه فعالیت است.

در جریان کنگره سالانه فیده که چندی پیش در آنتاليا برگزار شد، تغییرات مهمی در مقررات برگزاری المپیادهای جهانی شطرنج به تصویب رسید. به مناسبت نديدیم موارد مهم این تغییرات را که از المپیاد 2008 درسدن اعمال می شود به اطلاع علاقمندان شطرنج برسانيم.
1 - رقابت های بانوان از این پس به جای 3 میز بر روی 4 میز انجام می شود و هر تیم یک بازیکن ذخیره دارد. رقابتهای مردان همچون گذشته بر روی 4 میز برگزار می شود اما به جای دو بازیکن، هر تیم از یک بازیکن ذخیره بهره می برد.
به این ترتیب با افزایش تعداد میزهای رقابت های بانوان مشکل رنگ مهره سفید و سیاه حل می شود و به نظر می رسد کاهش تعداد بازیکنان ذخیره تیم مردان در راستای جلو گیری از افزایش تعداد بازیکنان در مجموع و افزایش هزینه برگزاری رقابتها باشد.
2 – بازیها به جای 13 یا 14 دور که تا به حال مرسوم بود، در 11 دور برگزار می شود.
این مساله نیز در جهت کاهش زمان و هزینه برگزاری المپیاد است.
3 – برای اولین بار جهت تعیین رده بندی امتیاز برد و باخت تیمی به جای امتیاز بازی ها در نظر گرفته می شود. به این صورت که برای برد تیمی 2 و برای تساوی یک امتیاز منظور می شود. لذا چنانچه تیمی 2.5 بر 1.5 یا 4 بر 0 حریف خود را شکست دهد در هر صورت 2 امتیاز می گیرد.
این روش امتیاز دهی با روح برگزرای رقابتهای تیمی سازگار تر است.
4 – در دور اول برای تیم های نیمه بالای جدول 2 امتیاز فرضی در نظر گرفته می شود. به این ترتیب دور اول تیم های نیمه بالا با هم و تیم های نیمه پایین با هم بازی می کنند. به طور مثال چنانچه 120 تیم در رقابتها شرکت کرده باشند، در دور اول به جای اینکه شماره 1 با 61 بازی کند، با 31 بازی می کند و به همین ترتیب. این امتیاز مجازی برای قرعه کشی دور روم نیز لحاظ می شود و از دور سوم به بعد در نظر گرفته نمی شود.
این روش قرعه کشی که یک بار در المپیاد 1990 نوی سد نیزآزموده شد، راهی برای کمتر کردن اثر کاهش تعداد دورها است والبته اجازه رویارویی تیم های ضعیف با قوی در دورهای ابتدایی را نمی دهد.
5 - درصورت تساوی امتیاز تیمی، برای امتیاز شکنی از روش برگر استفاده می شود. به این صورت که مجموع حاصلضرب امتیاز حریفان در نتیجه ای که تیم مقابل آن حریف گرفته (به استثنای حریفی که کمترین امتیاز را کسب کرده) محاسبه می شود. به طور مثال اگر یک تیم حریفی را 3 بر 1 برده و آن حریف در نهایت 20 امتیاز کسب کرده باشد، 60 امتیاز از دیدار با این حریف منظور می شود. به همین ترتیب امتیاز دیدار مقابل سایر حریفان محاسبه شده و مجموع آنها منظور می شود.
با این روش اهمیت امتیاز بازیها نیز مشخص می شود.
لازم به ذکر است، سی و هشتمين المپياد جهانی شطرنج از 12 تا 25 نوامبر 2008 به ميزبانی درسدن آلمان برگزار می شود.

گالری عکس های قديمی شطرنج ايران به روز شد. برای مشاهده این عکس ها روی تصوير زير کليک کنيد.